Sentinel-2 uydu nedir?
Sentinel-2 uydu programı, Avrupa Birliği’nin Copernicus yer gözlem programı kapsamında Avrupa Uzay Ajansı (ESA) tarafından işletilen, iki eş uydudan oluşan bir görüntüleme görevidir. Uydular yeryüzünü görünür, yakın kızılötesi ve kısa dalga kızılötesi ışıkta 13 ayrı bantta tarar; verisi herkese ücretsiz ve açık olarak sunulur. Tarımda kullanılan NDVI gibi indekslerin büyük kısmı bu veriden üretilir.
Sistemin iki uydudan oluşması tekrar sıklığını doğrudan belirler. Her uydu tek başına aynı noktaya 10 günde bir döner; ikisi birlikte çalıştığında bu süre ekvatorda yaklaşık 5 güne iner. Uyduların taradığı şerit 290 km genişliğindedir; Türkiye gibi orta enlemlerde komşu şeritler birbirinin üstüne bindiği için pek çok tarla iki farklı yörüngeden de görülür.
Bu yazı, uydunun ne yapabildiğini ve ne yapamadığını gerçekçi biçimde anlatmak için yazıldı. Görüntünün nasıl yoruma çevrildiğini ise NDVI nedir yazısında ayrıntılı bulabilirsiniz.
Sentinel-2 Türkiye üzerinden kaç günde bir geçer?
Nominal tekrar süresi ekvatorda yaklaşık 5 gündür. Türkiye’nin bulunduğu 36–42 derece enlemlerde yörünge şeritleri örtüştüğü için çoğu bölgede fiili geçiş aralığı 2 ile 5 gün arasında değişir. Şerit örtüşmesinin tam ortasında kalan tarlalar daha sık, tek şeridin kapsadığı tarlalar daha seyrek görülür; aynı ilçede iki komşu köy bile farklı takvime sahip olabilir.
Geçiş, yerel saatle öğleden önce, güneş yüksekteyken gerçekleşir; bu sayede gölgeler kısa ve aydınlatma tutarlı olur. Çekilen veri işlenip yer istasyonlarından dağıtıma çıktıktan sonra, tipik olarak çekimden 1 ile 2 gün sonra erişilebilir hâle gelir. Yani bugün gördüğünüz “en yeni” sahne, çoğunlukla bir iki gün öncesine aittir.
Nominal geçiş, kullanılabilir sahne demek değildir. Uydu her geçişinde fotoğraf çeker; ama o fotoğrafta tarlanız bulutun altındaysa elinizde veri yoktur.
Veri çekimden sonra neden 1–2 gün bekler?
Uydu görüntüyü çektikten sonra veri yer istasyonlarına indirilir ve iki aşamada işlenir. İlk aşamada ham veri coğrafi olarak düzeltilir ve 100 x 100 kilometrelik karolara bölünür. İkinci aşamada atmosferin etkisi (pus, su buharı) çıkarılır ve her piksel için bulut, gölge, kar ve su sınıflandırması yapılır; tarım uygulamalarının kullandığı sahne bu ikinci ürün olan atmosferik düzeltilmiş görüntüdür.
Bu işleme zinciri tipik olarak çekimden sonra bir iki gün sürer. Ardından uygulama tarafında tarlanızın sınırı sahneden kesilir, bulut maskesi uygulanır ve indeksler hesaplanır. Ekranda gördüğünüz “sahne tarihi” bu yüzden işleme tarihi değil, uydunun gerçekten geçtiği gündür; yorum yaparken o tarihi esas alın.
Bulut neden en büyük engeldir?
Sentinel-2 optik bir uydudur; yani güneş ışığının yeryüzünden yansımasını ölçer. Bulut, sis ve yoğun pus bu ışığı kesince uydu tarlayı değil bulutun üstünü görür. Bulutun gölgesi de ayrı bir sorundur: gölgede kalan tarla bölümü karanlık çıkar ve indeks değerleri gerçekte olmadığı hâlde düşük görünür.
Bu yüzden iyi bir sistem her sahne için bulut maskesi uygular; bulutlu ve gölgeli pikseller yorumdan çıkarılır. Tarlanızın yarısı temiz, yarısı bulutluysa o sahneden yalnız temiz yarı kullanılabilir. Bulut oranı yüksek sahneler ise tamamen atılır. Aşağıdaki tablo, Türkiye koşullarında mevsime göre gerçekçi beklentiyi özetler; değerler tipik durumu anlatır, bölge ve yıla göre değişir.
| Dönem | Nominal geçiş sayısı (ayda, yaklaşık) | Tipik kullanılabilir sahne | Pratik anlamı |
|---|---|---|---|
| Haziran – Ağustos | 6 – 12 | Ayda birkaç, çoğu zaman haftada bir | Sulama ve gelişme takibi için yeterli sıklık |
| Eylül – Ekim | 6 – 12 | Ayda 2 – 4 | Hasat öncesi ve ekim hazırlığı izlenebilir |
| Kasım – Şubat | 6 – 12 | Bazı aylarda hiç, bazılarında 1 – 2 | Haftalarca boşluk olabilir; kışlık ekin takibi kesintili |
| Mart – Mayıs | 6 – 12 | Ayda 1 – 3 | Çıkış ve erken gelişme aralıklı görülür |
Kışın veri boşluğu bir arıza değil, optik uydunun doğasıdır. Karadeniz kıyısı gibi bulutlu bölgelerde yaz aylarında bile boşluklar uzun sürebilir; İç Anadolu ve Güneydoğu’da yazın neredeyse her geçiş kullanılabilir.
10 metre piksel tarlada ne anlama gelir?
Sentinel-2’nin 13 bandı üç farklı çözünürlükte gelir: görünür ışık ve yakın kızılötesi bantları (B2, B3, B4, B8) 10 metre, kırmızı kenar ve kısa dalga kızılötesi bantları (B5, B6, B7, B8A, B11, B12) 20 metre, atmosfer düzeltmesi için kullanılan bantlar (B1, B9, B10) 60 metre çözünürlüktedir. NDVI 10 metrelik bantlardan, NDRE ve NDMI ise 20 metrelik bantların da katıldığı hesaplardan üretilir.
10 metre piksel, yerde 10 x 10 metrelik bir kare, yani 100 m² demektir. Bu kareyi dekara çevirmek kolaydır: bir piksel 0,1 dekardır, 1 dekar 10 pikseldir. Buradan tarlanızın uyduda kaç kareye karşılık geldiğini hesaplayabilirsiniz; alan hesabının ayrıntısı dekar, dönüm, hektar yazısında var.
Örnek: 5 dekarlık bir tarla yaklaşık 50 pikseldir. Bu 50 pikselin dış halkası, yani sınıra değen 20’den fazla kare, komşu tarla, yol ya da hendekle karışık yansıma verir. Güvenilir yorum yapılabilecek iç kısım 25–30 piksel civarında kalır. 50 dekarlık tarlada ise 500 pikselin yalnız yüzde 15–20’si kenardadır; yorum çok daha sağlamdır.
Bu sınırlar şu sonuçları doğurur:
- Uydu bitkiyi tek tek görmez; bir pikselin içinde yüzlerce bitki, bazen bir sıra arası da vardır. Gördüğünüz değer o karenin ortalamasıdır.
- Dar ve uzun tarlalar (genişliği 20–30 metreyi geçmeyen şeritler) neredeyse tamamen kenar pikselinden oluşur; bu tarlalar için uydu yorumu güvenilmez.
- Tarla sınırı haritada birkaç metre kaymışsa komşunun ekini sizin ortalamanıza girer. Sınırı TKGM parsel sorgusuyla doğrulayıp kaydetmek bu yüzden önemlidir.
- 2–3 dekarlık küçük parsellerde yalnız genel eğilim izlenebilir; leke düzeyinde yorum yapmayın.
Sentinel-2 görüntüsü ile haritadaki uydu fotoğrafı aynı şey mi?
Değil; bu karışıklık en sık yaşanan beklenti hatasıdır. Harita uygulamalarında ve TKGM parsel sorgusunda arka planda gördüğünüz net uydu fotoğrafı ticari uydulardan ya da hava fotoğrafından gelir; çözünürlüğü yarım metreye kadar iner, ağaçları ve traktör izlerini bile gösterir. Ancak o görüntü aylar, çoğu zaman yıllar öncesine aittir ve tek bir tarihi yansıtır.
Sentinel-2 uydu görüntüsü tam tersidir: 10 metre pikselle çok daha kaba görünür, ama birkaç günde bir yenilenir ve gözün görmediği kızılötesi bantları taşır. Tarla sağlığını izlemeyi mümkün kılan, netlik değil bu düzenli tekrar ve kızılötesi bilgidir. İkisini birlikte kullanmak en doğrusudur: net fotoğraf sınırı ve yolu tanımak için, Sentinel-2 bitkinin bu haftaki hâlini görmek için.
Uydu neyi göremez, neyin yerini tutmaz?
Uydu görüntüsü etkileyicidir ve bazen olduğundan fazlası beklenir. Beklentiyi doğru kurmak, hayal kırıklığını ve yanlış kararı önler.
Buluttan geçmez
Optik uydu bulutun altını göremez. Radar uydular (Sentinel-1 gibi) bulutu geçer ama bitki sağlığını NDVI mantığıyla ölçmez; farklı bir veri türüdür ve bu yazının konusu dışındadır.
Toprak besinini ölçmez
Uydu topraktaki azot, fosfor, potasyum ya da pH’yı ölçmez. Bitkideki yansıma farkından besin eksikliğinin sonucunu görebilir, ama sebebini ayırt edemez. Toprak tahlilinin yerini almaz; hangi noktadan numune alınacağını belirlemeye yardım eder.
Hastalık ve zararlıyı teşhis etmez
Bir lekede NDVI’nin düşmesi stresin işaretidir; bunun mantar hastalığı mı, kurt mu, su eksikliği mi olduğunu uydu söylemez. Teşhis tarlada yapılır. Uydunun katkısı, tarlanın hangi köşesine önce gitmeniz gerektiğini göstermesidir.
Canlı yayın değildir
Uydu takibi, sürekli çalışan bir kamera değildir. Elinizdeki en yeni görüntü bir iki gün öncesine, bulutlu dönemde ise haftalar öncesine ait olabilir. Bir sahnenin tarihini bilmeden yorum yapmak, eski gazeteyi bugünün haberi sanmaya benzer.
Gerçekçi beklentiyle uydu nasıl kullanılır?
Uydu verisini bir ön tarama aracı olarak düşünün: Tarlanın tamamını sizin göremeyeceğiniz sıklıkta ve bütünlükte tarar, farklılaşan bölgeleri gösterir, siz de o bölgelere gidersiniz. Sezon boyunca aynı parselin serisi biriktiğinde hangi köşenin her yıl geri kaldığını, sulamanın hangi hafta etkisini gösterdiğini görürsünüz. Bunun için tarlada yaptığınız işlemleri kaydetmeniz gerekir; yöntemi tarla defteri yazısında anlattık.
TarlaTakip bu ilkeyi tek cümleyle özetler: “Ölçemediğimizi göstermeyiz.” Uygulama her parsel için son bulutsuz Sentinel-2 sahnesinin tarihini haritanın yanına yazar; bulutlu geçişleri veri gibi sunmaz, eski sahneyi canlıymış gibi göstermez. Kışın haftalarca sahne gelmezse ekranda bunu açıkça görürsünüz. Bu, uyduyu abartmadan işe yarar hâlde tutmanın tek yoludur.
Kontrol listesi
- Sentinel-2: iki uydu, ESA/AB Copernicus, ücretsiz açık veri, 13 bant.
- Türkiye’de nominal geçiş çoğu yerde 2–5 gün; veri çekimden 1–2 gün sonra erişilebilir.
- Nominal geçiş ≠ kullanılabilir sahne; bulut sahneyi siler, gölge değerleri düşürür.
- Yazın ayda birkaç temiz sahne tipik, kışın haftalarca boşluk olabilir.
- 10 m piksel = 100 m² = 0,1 dekar; 5 dekarlık tarla ≈ 50 piksel, kenarlar komşuyla karışır.
- Dar şeritler ve 2–3 dekarlık parsellerde leke yorumu yapmayın.
- Uydu bitkiyi tek tek görmez, buluttan geçmez, toprak besinini ölçmez, tahlilin yerini almaz.
- Her sahnenin tarihine bakın; tarih yoksa yoruma güvenmeyin.






