Yabancı ot mücadelesi nedir, neden zamanlama her şeydir?
Yabancı ot mücadelesi, buğday ve arpa tarlasında ürünle su, besin ve ışık için yarışan otları ekonomik zarar düzeyine ulaşmadan kontrol altına almaktır. Hububatta otun asıl zararı, ürünün ilk gelişme haftalarında verdiği rekabettir; ot bu dönemde ürünün önüne geçerse sonradan yok edilse bile kaybedilen verim geri gelmez. Bu yüzden mücadelede "hangi ilaç" sorusundan önce "ne zaman" sorusu gelir.
Küçük otlar, yani birkaç yapraklı fide dönemindeki otlar, hem kimyasal hem kültürel yöntemlerle çok daha kolay kontrol edilir. Ot büyüdükçe ilaçlara toleransı artar, ürünün de uygulama dönemi geçer. Doğru zaman, otun küçük, ürünün ise etikette yazan uygun gelişme döneminde olduğu penceredir.
Önce teşhis: dar yapraklı mı, geniş yapraklı mı?
Hububatta kullanılan ilaçların çoğu ya dar yapraklı (buğdaygil) ya da geniş yapraklı otlara etkilidir; bazı ürünler ikisine birden etki eder. Tarladaki ot türünü bilmeden yapılan uygulama ya işe yaramaz ya da gereksiz masraftır.
| Grup | Örnek otlar | Genel çıkış dönemi | Not |
|---|---|---|---|
| Dar yapraklılar (buğdaygil) | Yabani yulaf, kuşyemi ve çim türleri, delice | Sonbahar ve erken ilkbahar | Ürünle aynı aileden oldukları için teşhis ve kontrol daha zordur |
| Geniş yapraklılar | Gelincik, yabani hardal, köygöçüren, papatya türleri | Sonbahar ve ilkbahar | Küçükken kontrol kolaydır; bazıları dikenli ya da çok tohum bağlar |
| Çok yıllıklar | Köklü ve rizomlu türler | Tarla kenarlarından yayılır | Tek uygulamayla bitmez; ekim nöbeti ve hasat sonrası yönetim gerekir |
Teşhiste zorlanıyorsanız ilçe tarım müdürlüğü ve bitki koruma bayileri yardımcı olur; otun fotoğrafını tarih ve tarla bilgisiyle saklamak sonraki yıllar için de yararlıdır.
Sonbahar mı, ilkbahar mı?
Hububatta iki ana uygulama penceresi vardır. Sonbahar penceresi, ürün çıktıktan sonra otların da küçük olduğu erken dönemdir; bazı dar yapraklı otlar ve sonbaharda yoğun çıkan geniş yapraklılar için etkili olabilir ve kışa temiz bir tarlayla girmeyi sağlar. İlkbahar penceresi, ürünün kardeşlenme döneminden sapa kalkma öncesine kadar uzanan dönemdir; ilkbaharda çıkan otlarla birlikte sonbahardan kalanlar da hedeflenir.
Hangi pencerenin seçileceğini ot türü, sonbaharın yağışı, tarlaya kışın girilip girilemeyeceği ve kullanılacak ürünün etiketi belirler. Etikette hem ürünün hangi gelişme döneminde hem otun hangi büyüklükte uygulama yapılacağı yazar; bu dönemin dışında uygulama hem etkisiz hem ürüne zararlı olabilir.
Uygulama günü: hava ve makine
İlacın etkisi büyük ölçüde uygulama gününün koşullarına bağlıdır. Rüzgârlı havada ilaç sürüklenir; bazı geniş yapraklı ot ilaçları komşu tarladaki duyarlı ürünlere ciddi zarar verebilir. Uygulamadan sonra kısa sürede yağan yağmur ilacı yıkayabilir; etiketteki yağışsız süreye uyulmalıdır. Çok soğuk ya da çok sıcak günlerde etkinlik düşer ve ürün stres yaşayabilir; etiketteki sıcaklık koşulları esastır. En uygun saatleri ilaçlama saati yazısında anlattık.
Makine tarafında doğru ilaçlı su miktarı ve eşit dağılım şarttır; memeleri aşınmış ya da yanlış ayarlı bir pülverizatör, bazı şeritlerde fazla bazılarında az ilaç bırakır (pülverizatör kalibrasyonu).
Dayanıklılık: aynı ilacı her yıl kullanmayın
Aynı etki mekanizmasına sahip ilaç yıllarca aynı tarlada kullanıldığında, o ilaca dayanıklı ot bireyleri hayatta kalır ve çoğalır. Yabani yulaf ve bazı dar yapraklı otlarda belirli ilaç gruplarına karşı dayanıklılık sorunları bilinmektedir. İlaç etiketlerinde etki mekanizması grubu belirtilir; yıllar arasında grubu değiştirmek, etikette izin verilen karışımları kullanmak ve kimyasal olmayan önlemlerle desteklemek dayanıklılığı geciktirir. "Geçen yıl tuttu, bu yıl tutmadı" şikâyetinin arkasında çoğu zaman dayanıklılık ya da yanlış zamanlama vardır.
İlaçsız önlemler
İlaç, mücadelenin bir parçasıdır, tamamı değil. Temiz ve sertifikalı tohum kullanmak, kendi tohumunuzu selektörden geçirmek ot tohumunu tarlaya taşımayı önler. Biçerdöver ve diğer aletlerin bir tarladan diğerine geçerken temizlenmesi ot tohumunun yayılmasını yavaşlatır. Doğru ekim zamanı ve yeterli bitki sıklığı ürünün otu gölgelemesini sağlar (çıkış kontrolü). Ekim nöbeti, otun her yıl aynı dönemde avantaj kazanmasını önler (ekim nöbeti). Tarla kenarlarının ot tohum bağlamadan biçilmesi de tarlaya giren tohum yükünü azaltır.
Yamalı ot sorunu ve tarla kenarları
Otlar tarlaya her zaman eşit dağılmaz. Bazı türler tarla kenarlarından, su biriken çukurlardan ya da geçen yıl balya ve saman yığını bırakılan yerlerden başlar. Bu durumda tüm tarlayı ilaçlamak yerine sorunlu yamaları hedeflemek hem masrafı hem çevre yükünü azaltır. Yamaların yerini her yıl not etmek, sorunun büyüyüp büyümediğini gösterir; büyüyen bir yama çoğu zaman dayanıklılığın ya da kenardan sürekli tohum gelmesinin işaretidir. Uydu görüntüsünde tarlanın geri kalanından farklı renk veren alanlar da yerinde kontrol için iyi bir başlangıç noktasıdır; görüntü otu teşhis etmez ama nereye bakılacağını söyler.
Tarla gözlemi nasıl yapılır?
- Tarlayı kenardan değil, zikzak çizerek içeriden gezin.
- Belirli aralıklarla durup bir metrekarelik alanda ot türlerini ve sayısını not edin.
- Otların büyüklüğünü (yaprak sayısı) ve ürünün gelişme dönemini kaydedin.
- Otların tarla geneline mi, belirli yamalara mı yayıldığını belirleyin; yamalı sorunda tüm tarlaya uygulama gerekmeyebilir.
- Fotoğraf çekin ve gözlem tarihini yazın.
- Uygulama kararını bu notlar ve etiketteki dönemle verin.
Kayıt
Uygulama yapılan her tarla için tarih, ürün adı, etiket dozu, ilaçlı su miktarı, hedef ot, hava koşulu ve uygulamayı yapan kişi yazılmalıdır (zirai ilaçlama kaydı). Birkaç yıl sonra hangi ilaç grubunun hangi tarlada kullanıldığını bilmek, dayanıklılığı yönetmenin tek yoludur. TarlaTakip’te ilaçlama ürün, doz ve masrafla tarlaya işlenir; tarlaya özel hava ekranı uygulama gününün rüzgâr ve yağış durumunu gösterir.
Sık yapılan hatalar
- Otu büyüdükten sonra ilaçlamak: İlaç zayıf kalır, kaybedilen verim geri gelmez.
- Teşhis yapmadan ilaç seçmek: Dar yapraklı ota geniş yapraklı ilacı atmak boşa masraftır.
- Etiket dönemi dışında uygulama: Ürün zarar görebilir, etki düşer.
- Rüzgârda ilaçlama: Sürüklenen ilaç komşu ürüne zarar verir ve hedefte doz düşer.
- Her yıl aynı ilaç grubu: Dayanıklı ot popülasyonu oluşur.
- Kayıt tutmamak: Hangi grubun nerede kullanıldığı bilinmez, dayanıklılık yönetilemez.
Kontrol listesi
- Tarladaki otlar teşhis edildi mi (dar yapraklı, geniş yapraklı, çok yıllık)?
- Otlar küçük, ürün etiketteki uygun dönemde mi?
- Hava rüzgârsız, yağışsız ve etiketteki sıcaklık koşullarına uygun mu?
- Pülverizatör kalibre edildi, memeler kontrol edildi mi?
- Etki mekanizması grubu önceki yıllarla karşılaştırıldı mı?
- Uygulama tarih, ürün, doz, hedef ot ve hava bilgisiyle kayda geçti mi?
